⏱️ زمان مطالعه: 8 دقیقه
نخ بخیه طبیعی که از منابع بیولوژیک استخراج میشوند، به عنوان یکی از باسابقهترین و قابلاعتمادترین ابزارها در اتاق عمل شناخته میشود. زیستسازگاری مطلوب، قابلیت جذب استاندارد و کمترین میزان واکنش بافتی، از جمله ویژگیهایی است که استفاده از این نخها را همچنان در اولویت بسیاری از جراحیها قرار داده است. در مقابل، نخهای بخیه مصنوعی با مهندسی دقیق برای محیط داخلی بدن طراحی شدهاند؛ این دسته از نخها به دلیل تنوع ساختاری و ویژگیهای اختصاصی، دایره وسیعی از انتخابها را با توجه به نیاز هر جراحی برای پزشکان فراهم میآورند.
نخ بخیه
نخ بخیه یا نخ جراحی نقش بسیار حیاتی در فرآیند ترمیم زخم و موفقیت عملهای جراحی ایفا میکند. این نخها با نگه داشتن دقیق لبههای بافت، کمک میکنند تا فرآیند ترمیم بهسرعت آغاز شود و از باز شدن مجدد زخم (dehiscence) جلوگیری شود.
انتخاب نوع مناسب نخ از قابلجذب یا غیرقابلجذب، تکرشتهای یا چندرشتهای، مصنوعی یا طبیعی بر اساس خصوصیات بافت مورد جراحی، قدرت کششی لازم و واکنشهای احتمالی بافت تعیین میشود . نخ بخیه با داشتن استحکام کششی کافی، گرهپذیری مناسب و کمترین واکنش التهابی، به کاهش خطر عفونت و جای زخم کمک میکند.
بهطور خلاصه، انتخاب نخ بخیه، هم تسریع بهبود عملکردی بافت را ممکن میسازد و هم تاثیر مهمی بر زیبایی ظاهری محل زخم و پیشگیری از عوارض جانبی دارد.
قابلیت جذب نخهای جراحی
نخهای جذبی با تجزیهپذیری در بدن، برای بافتهای داخلی و کودکانی که امکان مراجعه مجدد ندارند، مناسباند و معمولا هفتهها تا چند ماه جذب میشوند، با خطر برابر یا کمتر برای باز شدن زخم یا عفونت.
در مقابل نخهای غیرجذبی (مثل نایلون یا پلی پروپلین) مقاومت کششی بالایی برای حمایت بلندمدت (مثلا در تاندونها یا پوست خارجی) دارند، اما باید بعدها بهصورت دستی برداشته شوند و احتمال التهاب یا ایجاد اسکار(جای زخم) بیشتری دارند.
تعداد رشتههای نخهای جراحی
نخهای تکرشتهای از یک رشته واحد تشکیل شده، اصطکاک بسیار کمی با بافت دارند و واکنش التهابی و خطر عفونت را کاهش میدهند، اما به دلیل ویژگیهای ساختاری آنها گره زدن را دشوار میکنند.
نخهای چندرشتهای انعطافپذیری و امنیت گره بالاتری دارند و کارکرد راحتتری برای جراح فراهم میکنند، ولی بهدلیل اصطکاک بیشتر و جذب مایعات، ممکن است خطر عفونت را افزایش دهند.
شبهرشتهای بدون کاهش امنیت گره با پوششهایی مانند سیلیکون یا واکس، اصطکاک را کاهش داده و عبور روان حاصل میکنند.
نخهای طبیعی
مواد طبیعی
مواد طبیعی از طبیعت استخراج میشوند (بدون تغییرات یا با کمترین دخالت انسان) و به دو گروه زیستی (مثل الیاف گیاهیِ پنبه و کتان، الیاف حیوانیِ پشم و ابریشم، بیوپلیمرهایی مانند سلولز و نشاسته) و غیرزیستی (مانند سنگها، فلزات بومی و خاک) تقسیم میگردند.
این مواد به طور کلی با روشهای سادهای آماده شده، در صنایع متنوعی چون ساختمانسازی، پوشاک، صنایع غذایی و هنرهای دستی کاربرد دارند. مزایایی همچون تجزیهپذیری، سازگاری با محیط زیست، زیبایی و تنوع طبیعی دارند، اما ویژگیهای آنها بسته به شرایط جغرافیایی، نوع منبع و محیط رشد، متغیر است.
نخهای بخیه طبیعی
نخهای بخیه طبیعی مانند کتگات (Catgut) و سیلک (Silk) در گذشته کاربرد گستردهای در جراحیها داشتند. اما با پیشرفتهای علمی و توسعه مواد مصنوعی، استفاده از این نخها کاهش یافته است.
کتگات از کلاژن موجود در روده گاو یا گوسفند تهیه میشود و بهطور طبیعی در بدن جذب میشود و نیازی به برداشتن دستی ندارند. با این حال، استفاده از نخهای کتگات در برخی کشورها مانند ایران بهدلیل نگرانی از انتقال عفونتها و بیماریهای قابلانتقال از دام به انسان، نظیر بیماریهای سیستم عصبی انتقالی مانند بیماری جنون گاوی، محدود شده است و بیشتر در جراحیهای دامپزشکی کاربرد دارند.
سیلک از کرم ابریشم تهیه میشود و نخهای غیرقابل جذب هستند. این نخها به رنگ مشکی یا آبی عرضه میشوند و معمولا با پوشش مومی یا سیلیکونی برای کاهش اصطکاک و افزایش کششپذیری پوشانده میشوند. از ویژگیهای بارز نخ سیلک میتوان به استحکام کششی بالا، گرهزنی آسان و انعطافپذیری مناسب اشاره کرد. این ویژگیها باعث میشود که در جراحیهای دقیق و حساس مانند جراحیهای چشمی، عروق و بافتهای نرم کاربرد فراوانی داشته باشد.
نخهای مصنوعی
مواد مصنوعی
مواد مصنوعی موادی هستند که انسانها با استفاده از منابع طبیعی و از طریق فرآیندهای شیمیایی یا فیزیکی آنها را تولید میکنند. این مواد معمولا با تغییر ساختار یا ترکیب مواد اولیه مانند نفت، چوب یا ماسه به دست میآیند. برای مثال، پلاستیکها از نفت، شیشه از ماسه، کاغذ از چوب و الیاف مصنوعی مانند نایلون و پلیاستر از ترکیب مواد شیمیایی بهدست میآیند.
ساخت مواد مصنوعی عمدتا از دو روش اصلی استفاده میکند: سنتز شیمیایی، که در آن مواد اولیه از طریق واکنشهای شیمیایی به ترکیبات جدید تبدیل میشوند، و فرآیندهای فیزیکی، که در آن تغییرات فیزیکی مانند ذوب، سرد کردن یا فشردهسازی برای ایجاد ماده جدید انجام میشود. این مواد در زندگی روزمره ما کاربردهای فراوانی دارند، اما توجه به بازیافت و استفاده بهینه از آنها برای حفظ محیط زیست ضروری است.
نخهای بخیه مصنوعی
نخهای بخیه مصنوعی موادی هستند که بهمنظور استفاده در بدن انسان طراحی و ساخته میشوند. این نخها بهویژه در جراحیها کاربرد فراوانی دارند و با ویژگیهای خاص خود، انتخابهای متنوعی را برای جراحان فراهم میکنند. در حال حاضر، نخهای بخیه مصنوعی در انواع مختلفی تولید میشوند که هرکدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند. این تنوع بالا به جراحان این امکان را میدهد که با توجه به نوع جراحی، بافت مورد نظر و نیازهای بالینی، مناسبترین نخ را انتخاب کنند.
نخ بخیه سرجیکریل رپید (پلیگلایکولیک اسید)
این نخ بخیه مصنوعی، چندرشتهای و قابل جذب است که از پلیگلایکولیک اسید ساخته شده است. ویژگی بارز این نخ، سرعت جذب بالا است که آن را برای جراحیهایی با نیاز به ترمیم سریع بافتها مناسب میسازد.
نخ بخیه پلیدیاکسانون
از نخهای مصنوعی جذبی هستند که بهویژه در جراحیهایی که نیاز به پشتیبانی طولانیمدت از بافتها دارند، کاربرد فراوانی دارند. این نخها بهصورت تکرشتهای (مونوفیلامنت) تولید میشوند.
نخ بخیه نایلون
نخ بخیه نایلون، یک نوع نخ مصنوعی تکرشتهای (مونوفیلامنت) از جنس پلیآمید است که بهدلیل مقاومت کششی بالا و سطح صاف برای بستن زخمهای پوستی بسیار مناسب است. این نخ غیرجذبی است، واکنش بافتی بسیار کمی ایجاد کرده و پس از ترمیم باید توسط پزشک خارج شود.
البته همانطور که ذکر شد نخهای بخیه مصنوعی در تعداد وسیعتری عرضه میشوند و برای کسب اطلاعات بیشتر، میتوانید به بخش محصولات سایت مراجعه کنید.
تفاوت نخهای بخیه
در جدول زیر به بررسی نقاط قوت و ضعف هریک از نخهای مورد استفاده براساس منشا آنها پرداخته میشود.
نوع نخ | مزایا | معایب |
طبیعی | در مقایسه با برخی نخهای مصنوعی، نخهای طبیعی معمولا ارزانتر هستند و در جراحیهای عمومی یا مواردی که نیاز به نخهای غیرقابل جذب است، مقرونبهصرفهتر هستند. نخهای طبیعی بهویژه سیلک، نرم و انعطافپذیر هستند و گرهزدن آنها ساده است، که در جراحیهای دقیق یا میکروجراحی مزیت محسوب میشود. | نخهای طبیعی مانند ابریشم و کتگوت به رطوبت حساس هستند و ممکن است در شرایط نامناسب دچار آسیب شوند. کاهش استحکام با گذر زمان، این نخها ممکن است با گذشت زمان و در معرض رطوبت، استحکام خود را از دست بدهند. |
مصنوعی | نخهای مصنوعی مانند پلیدیاکسانون (PDS) و پلیپروپیلن (Prolene) دارای استحکام کششی بالایی هستند که برای حمایت از بافتها در طول فرایند بهبود ضروری است. این نخها معمولا واکنش بافتی کمی ایجاد میکنند، که خطر عفونت و التهاب را کاهش میدهند. نخهای مصنوعی در دو نوع قابل جذب و غیرقابل جذب موجود هستند که این تنوع، امکان انتخاب مناسب برای انواع مختلف جراحیها را فراهم میکنند. | برخی افراد ممکن است به مواد شیمیایی موجود در نخهای مصنوعی حساسیت داشته باشند. بیشتر نخهای مصنوعی غیرقابل تجزیه هستند و میتوانند برای محیط زیست مضر باشند. |
شرکت نخ جراحان طب سینا تولیدکننده و واردکننده نخهای جراحی در ایران است. این شرکت نهتنها انواع نخهای مصنوعی مثل نایلون، پلیپروپیلن، پلیگلایکولیک اسید و پلیدیاکسانون را تولید و عرضه میکند، بلکه سیلک را بهعنوان تنها نماینده نخ طبیعی در دسترس جراحان قرار میدهد.
