⏱️ زمان مطالعه: 7 دقیقه
کاربرد و اهمیت نخهای بخیه
نخ بخیه در پزشکی کاربردهای گستردهای دارد و در تمام شاخههای جراحی نقش کلیدی ایفا میکند. از جراحیهای عمومی، ارتوپدی، زنان و زایمان، چشمپزشکی و پلاستیک گرفته تا جراحیهای قلب، مغز و اعصاب، هرکدام به نوع خاصی از نخ بخیه با ویژگیهای متفاوت نیاز دارند. بسته به محل جراحی، نوع بافت، میزان کشش، و سرعت ترمیم مورد انتظار، جراح نخ مناسب را از میان نخهای قابل جذب یا غیرقابل جذب، طبیعی یا مصنوعی، تک رشتهای یا چند رشتهای انتخاب میکند. انتخاب صحیح نخ باعث کاهش عوارض، تسریع در ترمیم، و بهبود نتایج بالینی میشود.
نخ بخیه در بستن زخم نقش حیاتی دارد، همچنین در کنترل خونریزی، نگهداشتن بافتها در موقعیت صحیح، و جلوگیری از عفونت نیز اهمیت بالایی دارد. نخهای باکیفیت با واکنش بافتی کم و استحکام مناسب، به کاهش اسکار(جای زخم)، درد پس از عمل، و احتمال پارگی بخیه کمک میکنند. از طرف دیگر، استفاده نادرست یا انتخاب نامناسب نخ میتواند منجر به عوارضی مانند باز شدن زخم، عفونت محل بخیه یا تاخیر در بهبود شود.
زمان جذب انواع نخ بخیه جذبی
نخهای جذبی نوعی نخ بخیه هستند که پس از مدتی بهطور طبیعی توسط بدن تجزیه و جذب میشوند و نیازی به کشیدن آنها نیست. این نخها از مواد زیستتجزیهپذیر ساخته شدهاند و پس از جذب، بهطور کامل از بدن حذف میشوند، بدون اینکه اثری از آنها باقی بماند. زمان جذب این نخها بسته به نوع، ساختار و جنس آنها، از چند روز تا چند ماه متغیر است.
نخهای جذبی معمولا در مواردی بهکار میروند که ترمیم بافت بهسرعت انجام میشود یا دسترسی مجدد به محل بخیه دشوار، دردناک یا خطرناک است. کاربردهای اصلی آنها شامل بخیه زدن بافتهای داخلی مانند روده، معده، رحم، عضلات، و لایههای زیرین پوست میشود. همچنین در جراحیهای دهان و دندان، یا زایمان، که کشیدن بخیه دشوار یا ناراحتکننده است، استفاده از این نوع نخها رایج و موثر است.
یکی از مزایای مهم نخهای جذبی، حذف نیاز به مراجعه مجدد برای کشیدن بخیه و در نتیجه کاهش آسیب به بافت و بهبود تجربه بیمار است. نکته قابل توجه بررسی حمایت بافتی نخهای جذبی است تا نخ برای کاربرد مدنظر به درستی انتخاب شود. نخهای جذبی در انواع مختلف با مواد اولیهای مانند کلاژن، پلیگلایکولید و پلیدیاکسانون تولید میشوند. هر نوع بسته به زمان جذب، استحکام کششی و واکنش بافتی، کاربرد خاصی در جراحیهای داخلی یا سطحی دارد.
نخهای جذبی و زمان ماندگاری هر کدام
SURGICRYL 910 (Polyglactine 910)
تجزیه نخ پلی گلاکتین 910 یا همان ویکریل در آب میانبافتی (هیدرولیز) انجام میشود. جذب کامل آنها بین ۵۶ تا ۷۰ روز طول میکشد، در حالی که حمایت بافتی آن در حدود ۳۰ روز فراهم میشود. پس از ۲۱ روز، حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از استحکام کششی (Tensile Strength) نخ باقی میماند.
SURGICRYL RAPID (Polyglycolic Acid Rapid)
از طریق ورود مولکولهای آب به ساختار فرایند تجزیه نخ پلی گلاکتین رپید یا پلی گلایکولیک اسید رپید یا همان ویکریل رپید انجام میشود و جذب کامل آن تقریبا تا 42 روز میباشد. حمایت از بافت مد نظر 10 روز است و تقریبا 50% استحکام کششی (tensile strength) بعد از 7 روز باقی میماند.
SURGICRYL MONOFILAMENT (Polydioxanone)
نخ بخیه پلی دیاکسانون با ارائه 60 روز حمایت از محل بخیه، گزینهای خوب برای کاربردهایی است که نیاز به ماندگاری متوسط دارند. از طریق هیدرولیز تخریب میشود و تقریبا تا 180 الی 210 روز در بدن باقی میماند، درحالی که تقریبا 50% استحکام کششی بعد از 42 روز از بین میرود.
SURGICRYL MONOFAST (Polyglecaprone 25)
جذب نخ بخیه پلی گلی کاپرون مانند بقیه نخهای جذبی مصنوعی، از طریق تعاملات بین آن با مایعات درون بدن است و جزو دسته نخهای سریعالجذب است که بعد از 14 روز دیگر به صورت کامل از بافت حمایت نمیکند و استحکام کششی آن از دست میرود. اما جذب کامل آن تقریبا 90 الی 120 به طول میانجامد.
از آنجایی که زمان ماندگاری و جذب هر نوع نخ جذبی متفاوت است، جراح با توجه به سرعت و قدرت ترمیم بافت، نخ مناسب را انتخاب میکند. انتخاب صحیح نخ نقش مهمی در پیشگیری از عفونت، کاهش اسکار و بهبود عملکرد ترمیمی دارد.
برداشتن یا کشیدن نخ بخیه غیرجذبی
نخهای غیرقابل جذب (Non-Absorbable Sutures) نخهایی هستند که پس از استفاده در بدن باقی میمانند و توسط بدن جذب نمیشوند، مگر اینکه بهطور دستی توسط جراح برداشته شوند. این نخها معمولا از مواد مصنوعی مانند نایلون، پلیپروپیلن (پرولن)، یا پلیاستر، و در برخی موارد از مواد طبیعی مانند سیلک ساخته میشوند.
به دلیل پایداری طولانیمدت، مقاومت بالا در برابر تجزیه، و استحکام کششی قابلتوجه، نخهای غیرقابل جذب در مواردی کاربرد دارند که نیاز به حمایت طولانیمدت از بافت وجود دارد. به همین دلیل، پس از پایان روند ترمیم، در جراحیهای سطحی(پوست) باید بهصورت دستی توسط پزشک کشیده و از بدن خارج شوند اما در جراحیهای داخلی در بدن باقی میمانند و کشیده نمیشوند.
این نخها عمدتا در جراحیهای پوستی (برای بستن زخمهای سطحی)، جراحیهای عروق (بخیه زدن عروق خونی با نیاز به دقت بالا و ثبات طولانی)، جراحیهای ارتوپدی (اتصال تاندونها و رباطها)، و نیز در جراحیهای قلب و مغز، که هرگونه تغییر یا ضعف در ساختار بخیه میتواند عوارض جدی ایجاد کند، مورد استفاده قرار میگیرند.
همچنین در بافتهایی با قدرت ترمیم پایین یا در مواردی که از پروتز استفاده میشود، نخهای غیرقابل جذب گزینهای مطمئن و بادوام به شمار میآیند. این نخها بسته به محل استفاده ممکن است برای همیشه باقی بمانند یا کشیده شوند.
کشیدن نخهای غیرقابل جذب
کشیدن نخهای غیرقابل جذب معمولا زمانی انجام میشود که زخم بهخوبی ترمیم یافته و دیگر نیازی به حمایت بخیهها نیست. زمان کشیدن بخیهها بستگی به عوامل متعددی دارد، اما بهطور کلی بین ۵ تا ۱۴ روز پس از جراحی انجام میشود.
عوامل تاثیرگذار در ترمیم:
- محل زخم
- سن بیمار
- وضعیت ترمیم بافت
- میزان کشش در ناحیه بخیه
زمانبندی تقریبی کشیدن بخیهها بر اساس محل زخم:
- صورت و گردن: ۵ تا ۷ روز
- اندام فوقانی (بازوها و دستها): ۷ تا ۱۰ روز
- تنه و اندام تحتانی: ۱۰ تا ۱۴ روز
- محلهایی با کشش بالا یا ترمیم کند: ممکن است نیاز به مدت زمان بیشتری داشته باشند.
نخهای غیرقابل جذب دائمی
در برخی موارد، نخهای غیرقابل جذب برای همیشه در بدن باقی میمانند و کشیده نمیشوند. این نخها معمولا زمانی بهکار میروند که نیاز به حمایت بلندمدت یا دائمی از بافت وجود دارد. از جمله موارد کاربرد آنها:
- جراحیهای قلب و عروق (مانند بخیه زدن دریچههای مصنوعی یا عروق)
- جراحیهای مغز و اعصاب (برای پایداری طولانیمدت در نواحی حساس)
- جراحیهای ارتوپدی (دوخت تاندونها یا رباطها)
- نصب پروتز یا تثبیت اجزای مصنوعی (در مفاصل یا استخوانها)
این نخها از موادی ساخته میشوند که در برابر تجزیه مقاوم هستند و واکنش بافتی بسیار کمی ایجاد میکنند. به همین دلیل میتوان آنها را بدون خطر در بدن باقی گذاشت.
شرکت نخ جراحان طب سینا با ارائه کاملی از محصولات متنوع، نیاز پزشکان سراسر کشور را در جراحیهای گوناگون پاسخ میدهد.
