⏱️ زمان مطالعه: 7 دقیقه
همه چیز درباره عفونت نخ بخیه
عفونت نخ بخیه یکی از مشکلات رایج پس از جراحی است که بر اثر ورود باکتریها به محل بخیه ایجاد میشود. در این مقاله با علل، علائم، روشهای پیشگیری و درمان آن آشنا شوید تا روند بهبودی سریعتر و ایمنتری داشته باشید.
نخ بخیه و کاربرد آن در ترمیم زخم
نخ بخیه یکی از ابزارهای اساسی در پزشکی است که برای بستن زخمها و محلهای جراحی استفاده میشود. این نخها معمولا همراه با سوزن طراحی میشوند تا بتوانند لبههای بافت آسیبدیده را کنار هم نگه دارند و روند ترمیم را تسهیل کنند. نخهای بخیه در دو نوع قابلجذب (مانند ویکریل، مونوکریل و کتگات) و غیرقابلجذب (مانند نایلون، ابریشم یا پلیپروپیلن) تولید میشوند. انتخاب نوع نخ به عواملی مانند محل زخم، نیاز به استحکام و واکنش بدن به مواد آن بستگی دارد.
اگرچه استفاده از نخ بخیه امروزه با پیشرفتهای علمی همراه شده، اما قدمت آن به دوران باستان بازمیگردد. از گذشتههای دور تاکنون، نخ بخیه یکی از ابزارهای حیاتی در درمان و جراحی برای ترمیم بافتها بوده و همچنان نقش مهمی در مراقبتهای پزشکی ایفا میکند. به عنوان مثال یونانیان و رومیان از روده گوسفند یا اسب برای بخیه زخم توضیحاتی ارائه دادهاند، و پزشکان برجسته باستانی مانند سوشروتا(Sushruta) و گالن(Galen) نیز به این روش اشاره کردهاند.
همه چیز درباره عفونت
عفونت (Infection) زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای (Microorganisms) بیماریزا مانند باکتریها، ویروسها، قارچها یا انگلها وارد بدن میزبان شده و در آن رشد و تکثیر پیدا میکنند. این فرایند باعث آسیب به بافتها و فعال شدن پاسخ سیستم ایمنی بدن میشود. راههای انتقال این عوامل بیماریزا میتواند شامل تماس مستقیم، مصرف آب یا غذای آلوده یا نیش حشرات باشد.
عفونتها بر اساس نوع عامل بیماریزا به گروههایی مانند باکتریایی، ویروسی، قارچی و انگلی تقسیم میشوند. علائم شایعی که در بسیاری از عفونتها دیده میشود شامل تب، درد، التهاب، خستگی، سرفه یا ترشح است.
برخی عفونتها مانند سرماخوردگی یا عفونتهای سطحی پوست خفیف هستند و بدون درمان خاصی بهبود مییابند، اما مواردی مثل ذاتالریه یا سل میتوانند شدید و خطرناک باشند. تشخیص معمولا با بررسی علائم بالینی و گاهی با انجام آزمایشهای تخصصی صورت میگیرد و نوع درمان نیز به عامل عفونت بستگی دارد.
عفونت ناشی از نخ بخیه
عفونت ناشی از نخ بخیه زمانی رخ میدهد که میکروبهایی مانند باکتریها به محل زخم وارد شده و در ناحیه بخیه رشد کنند. این وضعیت میتواند با علائمی مانند قرمزی، تورم، درد، ترشح چرکی به رنگ زرد یا سبز و در مواردی تب همراه باشد.
دلایل عمده عفونت ناشی از نخ بخیه
عفونت ناشی از نخ بخیه ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود، سه مورد از اساسی ترین آنها به شرح زیر است:
آلودگی زخم پیش از بخیهزدن
اگر زخم پیش از بخیه زدن به خوبی تمیز نشود یا ذرات خارجی مانند خاک، شن، بافت مرده یا وسایل آلوده در آن باقی بماند، میتواند منبع رشد میکروبها شود. در چنین شرایطی، باکتریها بهراحتی در محیط زخم تکثیر یافته و منجر به بروز عفونت میشوند.
عدم استریل بودن محیط و تجهیزات
استفاده از ابزارهای غیراستریل، عدم رعایت بهداشت در محیط درمان، یا تماس دستهای آلوده پزشک یا پرستار با زخم هنگام بخیه زدن میتواند عوامل بیماریزا را وارد زخم کند. این بیاحتیاطیها زمینه را برای عفونت پس از بخیه فراهم میکنند.
مراقبت نادرست پس از بخیه
پس از انجام بخیه، نگهداری صحیح از زخم نقش بسیار مهمی در پیشگیری از عفونت دارد. لمس غیربهداشتی، باز بودن زخم در برابر آلودگیهای محیطی، مرطوب ماندن طولانیمدت محل بخیه یا تعویضنکردن منظم پانسمان از جمله عواملی هستند که خطر عفونت را بهشدت افزایش میدهند.
راههای پیشگیری از عفونت نخ بخیه
برای پیشگیری از عفونت، اقدامات مهمی میتواند صورت گیرد، که عبارت هستند از:
- خشک نگه داشتن محل زخم در روزهای ابتدایی پس از بخیه.
- خودداری از دستکاری یا لمس غیرضروری محل بخیه با دستهای آلوده.
- تعویض منظم پانسمان طبق توصیه پزشک.
- رعایت بهداشت فردی بهویژه شستوشوی دستها پیش از تماس با زخم.
- کنترل بیماریهای زمینهای مانند دیابت، که میتوانند روند ترمیم زخم را مختل کرده و خطر آلوده شدن زخم را افزایش دهند.
- استفاده از نخ بخیه مناسب، بهویژه نخهایی با پوشش آنتیباکتریال برای کاهش احتمال عفونت در صورت نبود نخهای آنتی باکتریال از نخهای تک رشتهای استفاده شود.
- پیگیری وضعیت زخم و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم قرمزی، تورم یا ترشح غیرعادی.
- پرهیز از فعالیتهای فیزیکی شدید که ممکن است به بخیه فشار وارد کند یا زخم را باز کند.
عوامل تشدید کننده عفونت نخ بخیه
عوامل متعددی میتواند سبب افزایش احتمال آلوده شدن زخم شوند:
- دیابت: کاهش توانایی بدن در مقابله با عفونت و کند شدن روند ترمیم زخم
- ضعف سیستم ایمنی: ناشی از بیماری یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی
- چاقی: گردش خون ضعیفتر و تاخیر در بهبودی زخمها
- سن بالا: کاهش توان ترمیم و پاسخ ایمنی بدن
- سیگار کشیدن: کاهش اکسیژنرسانی به بافت و اختلال در روند التیام
- جراحیهای طولانی (بیش از ۲ ساعت): افزایش زمان تماس زخم با محیط و احتمال آلودگی
- نخهای چندرشتهای: ساختار پیچیدهتر و مستعد تجمع باکتری
- عدم رعایت بهداشت در حین یا پس از جراحی: مانند عدم ضدعفونی مناسب یا مراقبت نامناسب از زخم
روشهای درمان
در صورت بروز علائم التهاب عفونی در محل بخیه، مراجعه سریع به پزشک ضروری است تا با انجام معاینه و نمونهبرداری از ترشحات یا بافت آلوده، عامل میکروبی دقیق(مانند باکتری، قارچ یا دیگر عوامل) شناسایی شود. بر اساس نتایج آزمایش و تست حساسیت میکروبی، درمان با آنتیبیوتیک مناسب آغاز میشود.
این آنتیبیوتیکها ممکن است بهصورت موضعی (کرم یا پماد روی زخم) یا سیستمیک(Systemic)، خوراکی یا تزریقی تجویز شوند تا عامل آلوده شدن زخم بهطور موثر کنترل گردد و از گسترش بیشتر آن جلوگیری شود.
در موارد شدیدتر که چرک در ناحیه بخیه تجمع یافته یا زخم دچار آبسه (جمع شدن چرک در جایی از بافت گفته میشود) شده باشد، تخلیه چرک توسط پزشک ضروری است و در برخی شرایط ممکن است نیاز به جراحی مجدد برای پاکسازی کامل زخم وجود داشته باشد. همچنین، اگر از نخهای قابلجذب استفاده شده باشد و بدن به آنها واکنش التهابی نشان دهد، جراح ممکن است تصمیم به برداشتن بخشی از نخها بگیرد تا روند بهبود تسریع یابد. مدیریت بهموقع و دقیق این وضعیت، نقش حیاتی در جلوگیری از عوارض بیشتر و تسریع در ترمیم زخم دارد.
شرکت نخ جراحان طب سینا با هدف کاهش خطر التهاب عفونی، مجموعهای از راهکارهای کلیدی را در محصولات و رویکردهای خود به کار گرفته است. این اقدامات شامل ارائه مشاورههای علمی و دستورالعملهای کاربردی به جراحان و پرستاران است که موجب افزایش آگاهی در زمینه انتخاب نخ مناسب برای شرایط مختلف میشود.
همچنین، تمامی نخهای NTS تحت شرایط کنترلشده و با استریلیزاسیون(Sterilization) دقیق تولید میگردند تا خطر آلودگی میکروبی در فرآیند تولید به حداقل برسد. این راهکارها، در کنار انتخاب آگاهانه نخ و مراقبت صحیح از زخم، نقش بسیار مهمی در پیشگیری از عفونتهای بعد از جراحی ایفا میکنند.
