⏱️ زمان مطالعه: 6 دقیقه
همه چیز درباره حساسیت به نخ بخیه
حساسیت چیست
حساسیت یا آلرژی زمانی اتفاق میافتد که بدن نسبت به مادهای واکنش نشان میدهد که برای بیشتر افراد مشکلی ایجاد نمیکند. این مواد ممکن است گرده گل، گرد و غبار یا بعضی غذاها باشند. وقتی بدن برای اولین بار با این ماده برخورد میکند، آن را خطرناک فرض میکند و موادی تولید میکند که به سلولهای خاصی در بدن میچسبند و آماده دفاع میشوند.
اگر دوباره همان ماده وارد بدن شود، این مواد به آن میچسبند و باعث فعال شدن سلولها میشوند. سلولها سپس موادی را آزاد میکنند که باعث ایجاد علائمی مثل خارش، ورم، قرمزی پوست، عطسه یا آبریزش بینی میشوند. این واکنشها در واقع تلاش بدن برای دفع آن ماده است، اما چون آن ماده معمولا بیضرر است، این واکنش را حساسیت مینامیم.
نخ بخیه
نخ بخیه، علیرغم سادگی ظاهری، نقش کلیدی در موفقیت جراحی دارند. آنها لبههای زخم را به هم متصل میکنند، با تثبیت بافتها امکان ترمیم سلولی سریع و منظم را فراهم میآورند، خونریزی را کاهش میدهند، از عفونت جلوگیری و اسکار(جای زخم) غیرعادی را کم میکنند.
در نهایت، نخ بخیه را میتوان یکی از عناصر کلیدی پیونددهنده بین علم زیستشناسی با مهندسی پزشکی دانست. تولید نخهایی با حداقل واکنش ایمنی، حداکثر دوام، و توانایی عملکرد در محیطهای مختلف بدن، نتیجه پیشرفتهای علمی و پژوهشی گستردهای در حوزه بیومتریالها(biomaterials) است. از این رو، نخهای بخیه در کنار مهارت جراح، یکی از پایههای اصلی موفقیت درمان و مراقبت از سلامت بیمار به شمار میآیند.
حساسیت به نخ بخیه
حساسیت به نخ بخیه یکی از واکنشهای غیرمعمول اما قابلتوجه بدن به مواد خارجی است که در روند درمان زخمها و جراحیها استفاده میشوند. این حساسیت زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن نخ بخیه را به عنوان یک عامل بیگانه یا تهدید تلقی کرده و بر اساس همین تصور اشتباه، واکنشی دفاعی از خود نشان میدهد. در این وضعیت، بدن بهجای پذیرفتن نخ به عنوان بخشی از روند بهبودی، با آزادسازی مواد شیمیایی مانند هیستامین(مادهای ضد حساسیت Histamine)، تلاش میکند آن را دفع کند.
این فرآیند میتواند باعث بروز علائم موضعی مانند قرمزی، تورم، خارش، احساس گرما، درد و گاهی اوقات ترشح از محل بخیه شود. در برخی موارد، یک جوش یا دانه کوچک در محل بخیه ظاهر میشود که ممکن است با التهاب همراه باشد. این علائم معمولا در نزدیکی محل بخیه مشاهده میشوند و اغلب طی چند روز تا چند هفته پس از جراحی بروز میکنند.
در اکثر افراد، این نوع حساسیت خفیف است و بهتدریج با پیشرفت روند ترمیم زخم و جذب یا برداشته شدن نخ بخیه کاهش مییابد. با این حال، در موارد نادر، واکنش بدن ممکن است شدیدتر باشد.
این موارد میتوانند شامل عفونتهای ثانویه و یا عدم بهبود کامل زخم باشند. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است نیاز به تعویض نخ، خارج کردن آن، یا تجویز داروهای ضدالتهاب و آنتیهیستامین داشته باشد.
عوامل موثر در ایجاد حساسیت نخ بخیه
حساسیت به نخ بخیه پدیدهای است که میتواند در نتیجه عوامل گوناگونی بروز یابد و این عوامل به ویژگیهای نخ، ویژگیهای فردی بیمار، شرایط پوست محل بخیه، تکنیک جراحی و حتی مواد همراه استفاده شده مربوط میشوند.
یکی از مهمترین عوامل مؤثر، نوع نخ بخیه است. نخها از نظر جنس به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم میشوند. نخهای طبیعی مانند کتگات(catgut) که از روده گوسفند تهیه میشوند، پتانسیل بالاتری برای ایجاد واکنشهای حساسیتی دارند، در حالی که نخهای مصنوعی مانند نایلون، پلیپروپیلن یا پلیاستر کمتر واکنشزا هستند.
همچنین نخها ممکن است جذبی یا غیرجذبی باشند. نخهای جذبی به مرور در بدن تجزیه میشوند و در این روند ممکن است سیستم ایمنی را تحریک کنند. در مقابل، نخهای غیرجذبی که در بدن باقی میمانند، بهویژه در صورت شناسایی بهعنوان جسم خارجی، میتوانند موجب واکنش شدید شوند. پوشش سطحی نخ نیز نقش مهمی دارد، برخی نخها دارای پوششهایی از جنس سیلیکون هستند که ممکن است باعث کاهش یا افزایش واکنشزایی آنها شوند.
علاوه بر نوع نخ، ویژگیهای فردی بیمار نیز در بروز حساسیت نقش اساسی دارد. بیمارانی که سابقه آلرژی به مواد خاص مانند فلزات یا برخی داروها را دارند، بیش از دیگران مستعد واکنش به نخ بخیه هستند. همچنین افراد دارای سیستم ایمنی بیشفعال، مانند بیماران مبتلا اگزما(Eczema) یا بیماریهای خودایمنی، در معرض واکنش شدیدتری به مواد خارجی از جمله نخ بخیه قرار دارند. وجود سابقه قبلی حساسیت به بخیه نیز عاملی هشداردهنده برای احتمال بروز واکنش مجدد است.
محل بخیه و شرایط پوست آن ناحیه نیز بر شدت و احتمال حساسیت تأثیر دارد. نواحی حساستر مانند صورت یا دستها، که پوست نازکتری دارند، بیشتر دچار واکنشهای موضعی میشوند.
همچنین تعریق یا رطوبت مداوم در محل بخیه میتواند شرایط را برای بروز تحریک پوستی فراهم کند. اگر در محل بخیه پیشتر التهاب یا عفونتی وجود داشته باشد، ممکن است بدن نسبت به نخ بخیه واکنش شدیدتری نشان دهد.
شرایط جراحی و نحوه انجام بخیه نیز نباید نادیده گرفته شود. مدتزمانی که نخ در بدن باقی میماند، در احتمال بروز واکنش مؤثر است. هرچه این زمان طولانیتر باشد، احتمال تحریک سیستم ایمنی بیشتر میشود. همچنین استفاده از نخهای غیراستریل یا تکنیکهای بخیهزنی نادرست میتواند منجر به التهابهایی شود که گاهی بهاشتباه به حساسیت نامیده میشوند.
در نهایت، مواد دیگری که همزمان با نخ بخیه استفاده میشوند نیز میتوانند در بروز واکنش نقش داشته باشند. بهعنوان مثال، برخی بیماران ممکن است به مواد ضدعفونیکننده مانند بتادین یا به چسبهای پانسمان حساس داشته باشند، و این حساسیت ممکن است بهغلط به نخ بخیه نسبت داده شود.
استفاده از برخی پمادها و داروهای موضعی بر روی زخم نیز میتواند موجب بروز علائمی شود که تشخیص منشأ اصلی حساسیت را دشوار میسازد.
شرکت نخ جراحان طب سینا، تولیدکننده نخهای جراحی با برند NTS و نماینده انحصاری محصولات SMI بلژیک، در راستای ارتقای کیفیت محصولات و افزایش رضایت مشتریان، اقدام به حذف کامل نخهای کتگات (Catgut) کرده است؛ نخهایی با منشأ حیوانی که به دلیل احتمال بروز حساسیت و واکنشهای التهابی شناخته میشوند.
این نخها با گزینههایی نوین و زیستسازگار از جنس پلیپروپیلن، پلیگلیکولیک اسید و پلیدیاکسانون جایگزین شدهاند که ضمن داشتن عملکردی پایدار و کیفیت بالا، واکنش ایمنی کمتری در بدن ایجاد میکنند. این تغییر موثر، گامی مهم در بهبود ایمنی بیمار، افزایش اعتماد جراحان و تسریع روند بهبودی محسوب میشود.
