⏱️ زمان مطالعه: 6 دقیقه
سوزش محل بخیه
برخی بیماران پس از انجام جراحی و بخیه زدن، در ناحیه زخم احساس سوزش را تجربه میکنند، حالتی که ممکن است باعث نگرانی آنها شود.
این حس ناخوشایند به طور قطعی نشانهی عفونت یا بروز مشکلی جدی نیست، بلکه میتواند دلایل گوناگونی داشته باشد، از جمله تحریک پایانههای عصبی پوست هنگام ترمیم زخم، کشش بافت بهدلیل بخیهها، واکنش طبیعی بدن به روند التیام، یا حتی حساسیت به مواد بخیه یا پانسمان. البته در برخی موارد، این علائم میتوانند هشداری از عفونت یا التهاب باشند و نیاز به بررسی دقیقتر توسط تیم درمانی دارند.
درک علت بروز چنین احساساتی به بیمار کمک میکند تا بین واکنش طبیعی بدن و نشانههای هشداردهنده تمایز قائل شده و با آگاهی و آرامش بیشتری روند بهبودی را طی کند.
مراحل ترمیم طبیعی زخم
در نخستین مرحله ترمیم زخم، بدن بلافاصله پس از انجام جراحی وارد فرآیندی میشود که هموستاز(قطع خونروی) و التهاب نام دارد. در این مرحله، مکانیسم طبیعی انعقاد خون فعال میشود تا با تشکیل لخته، از خونریزی بیشتر جلوگیری کند و سطح زخم را بپوشاند.
همزمان، رگهای خونی اطراف محل جراحت گشاد میشوند تا گلبولهای سفید، بهویژه نوتروفیلها(Neutrophil گلبولهای سفید کروی شکل) و ماکروفاژها(macrophage سلولهای مهم سیستم ایمنی بدن)، بتوانند به ناحیه آسیبدیده نفوذ کنند. این سلولها با حذف بافتهای مرده، میکروبها و ترشحات، محیط زخم را برای ترمیم آماده میسازند. در این فاز ممکن است بیمار احساس گرما، قرمزی، تورم یا سوزش خفیف در محل بخیه تجربه کند که در واقع نشانهای از فعالیت طبیعی سیستم ایمنی در جهت آغاز روند ترمیم است.
این عنوان نمونه است
این نمونه عنوان فرعی است
در نهایت، مرحله سوم یعنی بازسازی یا سازمانیابی مجدد آغاز میگردد که ممکن است ماهها تا سالها ادامه داشته باشد. در این دوره، بافت تازه تشکیلشده دچار تغییرات ساختاری میشود و استحکام نهایی بافت افزایش مییابد. در تمام این مسیر، نخ بخیه نقشی کلیدی ایفا میکند: با کنار هم نگهداشتن دقیق لبههای زخم، از ایجاد فضای خالی میان بافتها جلوگیری کرده، فشار یکنواختی بر لبهها وارد میکند و روند ترمیم را منسجمتر میسازد. بدین ترتیب، بخیه نهتنها به بسته ماندن زخم کمک میکند، بلکه از بروز عوارضی چون بازشدگی زخم یا تشکیل اسکارهای عمیق نیز پیشگیری مینماید و زمینه بهبودی مطلوبتر را فراهم میآورد.
علل سوزش نخ
تحریک یا آسیب عصبی
در جریان جراحی و بخیه زدن، امکان دارد رشتههای عصبی ظریف در نواحی اطراف برش یا در لبههای زخم تحت فشار، کشش یا حتی بریدگی قرار گیرند. چنین آسیبی معمولا موقتی است اما میتواند موجب بروز احساساتی مانند سوزش و تیرکشیدن در محل بخیه شود. این حالت بهویژه زمانی رخ میدهد که عصب در حال بازسازی است و پیامهای عصبی نامنظم به مغز ارسال میکند. متخصصان جراحی پلاستیک اشاره کردهاند که تحریک اعصاب زیرپوستی، بهویژه در نواحی متحرک بدن مانند شکم، پدیدهای طبیعی در دوره ترمیم است و معمولا با گذشت زمان و ترمیم تدریجی عصب، از شدت آن کاسته میشود.
این عنوان نمونه است
این نمونه عنوان فرعی است
کشش بافتی و فشار بر لبههای زخم
پس از بخیه گذاری، نخ بخیه لبههای زخم را در مجاورت یکدیگر نگه میدارد تا فرآیند ترمیم با کمترین فاصله انجام شود. با این حال، هر عاملی که موجب افزایش فشار بر این ناحیه شود، از جمله حرکات زیاد، پوشیدن لباسهای تنگ، قرارگیری بدن در وضعیت نادرست یا فعالیتهایی که باعث کشش پوست میشوند میتواند منجر به احساس سوزش یا کشیدگی شود. این تنش نهتنها باعث تحریک گیرندههای حسی پوست میگردد، بلکه ممکن است روند خونرسانی یا بازسازی بافت را نیز مختل کند. پزشکان توصیه میکنند بیماران تا زمان ترمیم کامل، از حرکات یا فشارهایی که موجب کشش روی بخیه میشود خودداری کنند تا از ناراحتی، سوزش یا حتی بازشدگی زخم پیشگیری شود.
پاسخ التهابی طبیعی بدن در ترمیم زخم
در مراحل ابتدایی ترمیم، بدن بهصورت طبیعی وارد فاز التهاب میشود تا محیط زخم را برای بازسازی آماده کند. در این زمان، ورود سلولهای ایمنی به محل آسیبدیده باعث بروز قرمزی، گرما، تورم و گاه احساس سوزش یا درد میگردد. این واکنش بخشی از فرآیند دفاعی بدن است و نشاندهنده فعالیت سیستم ایمنی در جهت پاکسازی و ترمیم بافت است. برخی منابع اشاره میکنند که در طول بازسازی زخم، احساساتی مانند سوزش یا تیرکشیدن نیز میتواند ناشی از فعالشدن دوباره اعصاب و بهبود جریان خون باشد. چنین احساسی معمولا موقتی است و با گذر چند روز تا چند هفته بهتدریج کاهش مییابد.
این عنوان نمونه است
این نمونه عنوان فرعی است
عفونت یا التهاب غیرطبیعی محل بخیه
در صورتی که زخم یا بخیه دچار عفونت شود، شدت درد و سوزش معمولا افزایش مییابد و ممکن است با علائمی مانند قرمزی بیش از حد، گرمی غیرعادی پوست، ترشح چرکی یا بوی ناخوشایند همراه باشد. در این حالت، التهاب از حالت طبیعی خارج شده و نشانهای از حضور باکتری یا واکنش شدید بدن به محرکها است. متخصصان تاکید میکنند که سوزش ماندگار، بهویژه همراه با علائم فوق، باید جدی گرفته شود و بیمار در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند تا از بروز عوارض عمیقتر مانند بازشدگی زخم جلوگیری گردد.
تشکیل اسکار
در مراحل پایانی ترمیم، هنگامیکه بافت اسکار (جای زخم) شکل میگیرد، ممکن است برخی رشتههای عصبی درون این بافت گیر بیفتند یا تحت فشار قرار گیرند. این وضعیت میتواند منجر به بروز احساس سوزش، تیرکشیدن یا درد در محل بخیه شود. علاوه بر این، در مواردی که از نخهای غیرقابل جذب یا حساسیتزا استفاده شده باشد، بدن ممکن است واکنشی دفاعی ایجاد کند و در اطراف نخ، بافتی شکل بگیرد که خود باعث تحریک عصبی و احساس ناراحتی میشود. این نوع مشکلات معمولا در مراحل دیرتر ترمیم ظاهر میشوند و ممکن است برای رفع کامل آنها نیاز به بررسی پزشک یا حتی برداشتن بخیه باقیمانده وجود داشته باشد.
