⏱️ زمان مطالعه: 9 دقیقه
آموزش نخ بخیه در تاریخ ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ توسط شرکت نخ جراحان طب سینا با هدف ارتقای سطح آموزش مهارتهای جراحی در میان دانشجویان و کادر درمان در مرکز مهارتآموزی بیمارستان رجایی شیراز برگزار گردید. این کارگاه با تمرکز بر آموزش اصول علمی و عملی بخیهزنی، به شکلی منسجم و تعاملی طراحی شده بود تا شرکتکنندگان بتوانند ضمن یادگیری مباحث تئوری، تکنیکها را بهصورت عملی نیز تجربه کنند.
در بخش نخست، مباحثی مانند معرفی انواع نخهای جراحی، کاربرد هر نوع نخ در شرایط مختلف بالینی، روشهای مختلف گرهزدن و نکات ایمنی در استفاده از ابزارهای جراحی مطرح شد. سپس در بخش عملی، فرصت تمرین بخیهزنی با استفاده از مدلهای آموزشی برای شرکتکنندگان فراهم شد.
این کارگاه که با حضور جمعی از دانشجویان، کارورزان، رزیدنتها و دیگر علاقهمندان به مهارتهای جراحی برگزار شد، بستری مناسب برای یادگیری، تعامل و تبادل تجربه فراهم کرد. شرکت نخ جراحان طب سینا نیز با ارائه اطلاعات فنی و تخصصی درباره محصولات خود، نقش پررنگی در افزایش آگاهی شرکتکنندگان ایفا کرد.
سوچرزنی (بخیهزنی) و آموزش نخ بخیه در پزشکی: مهارتی حیاتی در ترمیم زخمها
در میان مهارتهای بالینی که هر پزشک، جراح یا حتی دانشجوی رشتههای علوم پزشکی باید بهطور دقیق فرا بگیرد، سوچرزنی (Suturing) یا همان بخیهزنی و آموزش نخ بخیه، از اهمیت بالایی برخوردار است. این مهارت، نقشی حیاتی در کنترل خونریزی، ترمیم پارگیهای پوستی و عضلانی، بستن برشهای جراحی و کمک به روند طبیعی بهبود زخم ایفا میکند.
در بسیاری از شرایط اورژانسی یا در حین عملهای جراحی، سرعت، دقت و انتخاب درست نوع بخیه و تکنیک مورد استفاده میتواند تفاوت بین بهبودی موفق و عوارض بعدی را رقم بزند. به همین دلیل، آموزش صحیح و تمرین مستمر در این زمینه، بخشی جداییناپذیر از فرآیند تربیت نیروهای درمانی است.
تعریف سوچرزنی
سوچرزنی، فرآیند اتصال یا به هم رساندن لبههای یک زخم یا برش جراحی به وسیله نخ و سوزن جراحی است. هدف اصلی از انجام این کار، تسریع روند بهبودی، جلوگیری از خونریزی، کاهش خطر عفونت و به حداقل رساندن جای زخم (اسکار) پس از ترمیم بافتی است. این فرآیند معمولا با کمک ابزارهای استریل مانند پنس، سوزنگیر و قیچی انجام میشود و آموزش نخ بخیه (انتخاب صحیح نوع نخ، تکنیک بخیه و محلگذاری)، در موفقیت نهایی آن نقش کلیدی دارد.
اهمیت یادگیری سوچرزنی
یادگیری و تسلط بر بخیهزنی فقط برای جراحان ضروری نیست. پزشکان عمومی، رزیدنتها، پرستاران اتاق عمل، دستیاران جراحی، پزشکان اورژانس و حتی دندانپزشکان نیز در موقعیتهای مختلف بالینی نیاز به استفاده از این مهارت دارند. در واقع، توانایی بخیهزدن دقیق و اصولی یکی از نشانههای آمادگی حرفهای در رشتههای پزشکی است.
در دوران دانشجویی نیز، شرکت در کارگاههای مهارتی و تمرین عملی بر روی مدلها، به درک بهتر ساختارهای آناتومیک، تقویت هماهنگی دست و افزایش اعتماد به نفس در محیطهای واقعی کمک شایانی میکند.
انواع نخهای جراحی در بخیهزنی
نخهای جراحی بسته به ساختار، ویژگیهای جذبپذیری، و نوع کاربرد، در دستههای مختلفی طبقهبندی میشوند:
۱. بر اساس قابلیت جذب:
قابل جذب (Absorbable): این نخها پس از مدتی توسط بدن جذب میشوند و نیازی به خارجسازی ندارند. مناسب برای بافتهای داخلی یا جاهایی هستند که بخیهزدن مجدد یا کشیدن بخیه دشوار است. مانند:
- کاتگات (Catgut)
- پلیگلیکولیک اسید (PGA)
- ویکریل (Vicryl)
غیرقابل جذب (Non-Absorbable): این نخها پس از پایان دوره بهبودی باید توسط پزشک کشیده شوند. اغلب در پوست یا نواحیای که نیاز به استحکام بالاتری است استفاده میشوند. مانند:
- نایلون (Nylon)
- پروپیلن (Prolene)
- ابریشم (Silk)
۲. بر اساس ساختار:
مونوفیلامنت (Monofilament): دارای یک رشتهی منفرد، سطح صافتر و مقاومت کمتر در برابر عفونت.
مولتیفیلامنت (Multifilament): از چند رشته تابیده تشکیل شده، انعطافپذیرتر اما با احتمال بیشتر جذب آلودگی.
تکنیکهای رایج در بخیهزنی و آموزش نخ بخیه
انتخاب تکنیک صحیح بخیهزنی به نوع زخم، محل آن، میزان کشش پوست و هدف درمانی بستگی دارد. در ادامه به چند تکنیک رایج اشاره میکنیم:
۱. بخیه ساده منقطع (Simple Interrupted)
این روش متداولترین و ایمنترین تکنیک بخیهزنی است. هر بخیه بهصورت جداگانه زده و گره زده میشود. مزیت آن این است که در صورت باز شدن یک بخیه، سایر بخیهها در جای خود باقی میمانند.
۲. بخیه ممتد (Continuous)
در این روش، از یک نخ پیوسته برای بستن کل زخم استفاده میشود. سرعت انجام آن بالا است اما در صورت قطع شدن نخ در یک نقطه، احتمال باز شدن کل بخیه وجود دارد.
۳. بخیه زیرجلدی (Subcuticular)
این تکنیک برای بهبود زیبایی ظاهری زخم استفاده میشود و نخ در لایه زیر پوست قرار میگیرد. معمولا در جراحیهای پلاستیک یا برشهای نواحی قابل دید به کار میرود.
۴. بخیه عمقی و سطحی (Vertical/Horizontal Mattress)
این نوع بخیه برای ایجاد کشش یکنواخت و افزایش استحکام زخم، بهویژه در نواحی پرتحرک یا دارای پوست ضخیم کاربرد دارد.
۵. بخیه گره پنهان (Buried Knot)
در مواقعی که نیاز به عدم مشاهده گره از سطح پوست باشد، از این روش استفاده میشود.
اصول مهم در بخیهزنی موفق
✅ رعایت استریلیته
تمام ابزارها و محیط باید استریل باشند تا از عفونت جلوگیری شود.
✅ انتخاب ابزار مناسب
شامل سوزنگیر، پنس دندانهدار، قیچی جراحی و نخ متناسب با نوع زخم.
✅ شناخت آناتومی
آشنایی دقیق با لایههای بافتی محل زخم برای جلوگیری از آسیب به ساختارهای حیاتی.
✅ رعایت کشش مناسب
نخ باید به اندازهای محکم بسته شود که لبههای زخم کنار هم قرار بگیرند، ولی نباید باعث نکروز یا آسیب بافت شود.
✅ زمان مناسب کشیدن بخیه
برای جلوگیری از اسکار یا عفونت، نخهای غیرقابل جذب باید در زمان مناسب کشیده شوند (معمولا بین ۵ تا ۱۴ روز بسته به محل).
کاربردهای بالینی سوچرزنی
سوچرزنی تنها محدود به جراحیها نیست. برخی از کاربردهای رایج این مهارت در طب بالینی عبارتند از:
- بستن زخمهای ناشی از بریدگی یا پارگی در اورژانس
- ترمیم برشهای جراحی پس از عمل
- تثبیت گرافتهای پوستی یا پیوند
- استفاده در اعمال دندانپزشکی برای بستن لثه
- بخیه زدن در دامپزشکی یا ترمیم بافتهای حیوانات
- آموزش در مهارتآموزی دانشجویان پزشکی
آینده آموزش سوچرزنی
با پیشرفت فناوری، روشهای نوین آموزش بخیهزنی نیز در حال توسعه هستند. امروزه از مدلهای شبیهسازی بافت، پوست مصنوعی، دستگاههای واقعیت مجازی، و کارگاههای مهارتی برای آموزش استفاده میشود. همچنین استفاده از فیلمهای آموزشی، تمرین با سوزنهای آموزشی و مشارکت در کارگاههای عملی، به یادگیری عمیقتر و ماندگارتر این مهارت کمک میکند.
معرفی بیمارستان شهید رجایی شیراز
بیمارستان شهید رجایی شیراز، بهعنوان یکی از مراکز شاخص درمانی، آموزشی و تخصصی در جنوب کشور، نقشی برجسته در ارائه خدمات پیشرفته پزشکی، توسعه زیرساختهای سلامت و تربیت نیروی انسانی متخصص ایفا میکند. روند احداث و تجهیز این مرکز درمانی در سال ۱۳۷۹ آغاز گردید و طی سالهای بعد، با طی مراحل مختلف طراحی، ساخت و آمادهسازی، به یکی از مجهزترین بیمارستانهای فعال در حوزه فوریتهای جراحی در کشور تبدیل شد.
ویژگیها و ساختار عملکردی بیمارستان
زیربنای کل بیمارستان در مجموع ۲۲٬۵۰۰ متر مربع است که در قالب دو فاز اصلی طراحی، اجرا و تجهیز شده است. این فازها با هدف پوشش کامل خدمات درمانی مورد نیاز بیماران طراحی شدهاند و شامل فضاهای بستری، بخشهای تشخیصی و پاراکلینیکی، درمانگاههای تخصصی، فضاهای اداری، و بخشهای پشتیبانی هستند.
فاز نخست – زیربنا: ۸٬۵۰۰ متر مربع
فاز نخست این مجموعه در قالب یک ساختمان ۶ طبقه به بهرهبرداری رسید و شامل مجموعهای از واحدهای درمانی و خدماتی به شرح زیر است:
بخشهای بستری بیماران: شامل بخشهای جراحی عمومی، مراقبت پس از عمل، بخش داخلی و سایر خدمات مرتبط
درمانگاههای تخصصی: شامل درمانگاههای مربوط به رشتههای جراحی، داخلی، ارتوپدی، گوش و حلق و بینی، اورولوژی، زنان و زایمان، و سایر حوزهها
واحدهای پاراکلینیکی: شامل آزمایشگاههای تشخیص طبی، بانک خون، خدمات نمونهگیری، پاتولوژی و غیره
واحد تصویربرداری (رادیولوژی): ارائه خدمات تصویربرداری پایه از جمله رادیوگرافی ساده، سونوگرافی و ماموگرافی
واحد فیزیوتراپی و توانبخشی: ارائه خدمات درمانی مرتبط با بازیابی عملکرد حرکتی بیماران
فضاهای اداری و مدیریتی: شامل دفاتر مدیریت، پذیرش، حسابداری، مدارک پزشکی و سایر امور اداری
فاز دوم – زیربنا: ۱۴٬۰۰۰ متر مربع
با هدف توسعه ظرفیت خدماتی و پاسخگویی موثرتر به مراجعات تخصصی، فاز دوم بیمارستان نیز در سالهای پس از بهرهبرداری اولیه به بهرهبرداری رسید. این فاز شامل واحدهای پیشرفته و بخشهای حیاتی زیر است:
بخشهای بستری تخصصی و مراقبت ویژه: شامل اتاقهای بستری بیماران جراحی، بخشهای تخصصی، و بخش مراقبتهای ویژه (ICU) با تجهیزات کامل
بخش تصویربرداری پیشرفته: مجهز به دستگاههای سیتیاسکن (CT SCAN) و سایر تجهیزات تصویربرداری پیشرفته
اتاقهای عمل جراحی: طراحیشده بر اساس آخرین استانداردهای ایمنی و کنترل عفونت، با تجهیزات کامل برای انجام جراحیهای پیچیده و اورژانسی
درمانگاههای تخصصی تکمیلی: جهت پوشش کاملتر نیازهای بیماران در رشتههای مختلف
آزمایشگاه و پاتولوژی: ارائه خدمات تخصصی و دقیق در حوزههای تشخیص آزمایشگاهی
بخشهای رادیولوژی و سونوگرافی: با تکنولوژیهای نوین تصویربرداری برای تشخیص دقیقتر
فضاهای اداری و پشتیبانی: شامل مدیریت، تدارکات، نگهداری تجهیزات، فناوری اطلاعات و غیره
- با هر بخیه، امید به زندگی را میدوزیم - شرکت نخ جراحان طب سینا
